नेपालको भौगोलिक अवस्थिति:

·  नेपाल दक्षिण एसियामा अवस्थित एक भूपरिवेष्ठित राष्ट्र हो।
·  यसको उत्तरमा चीनको स्वशासित क्षेत्र तिब्बत र दक्षिण, पूर्व र पश्चिममा भारत पर्दछ।
·  नेपालको भौगोलिक अक्षांश २६ डिग्री २२ मिनेट देखि ३० डिग्री २७ मिनेट उत्तर र ८० डिग्री ४ मिनेट देखि ८८ डिग्री १२ मिनेट पूर्वी देशान्तर सम्म फैलिएको छ।
·  यसको कूल क्षेत्रफल १,४७,१८१ वर्ग किलोमिटर रहेको छ।
भौगोलिक विविधता: नेपालको भौगोलिक अवस्था विविध र जटिल छ। यहाँको भौगोलिक बनावटलाई मुख्यतया तीन भागमा विभाजन गरिएको छ:
भौगोलिक रूपमा नेपाललाई तीन प्रमुख भागमा विभाजन गर्न सकिन्छ:
हिमाली क्षेत्र – देशको उत्तरी भागमा अवस्थित यो क्षेत्र उच्च पहाड तथा हिमश्रृंखलाले ढाकिएको छ। यहाँ विश्वकै अग्लो शिखर, सगरमाथा (८,८४८.८६ मिटर), सहित थुप्रै अग्ला हिमालहरू छन्।
·  यो क्षेत्र नेपालको उत्तरी भागमा अवस्थित छ, जसले कुल क्षेत्रफलको लगभग १५ प्रतिशत ओगटेको छ।
·  यहाँ विश्वको सर्वोच्च शिखर सगरमाथा लगायत ८,००० मिटरभन्दा अग्ला ८ वटा हिमालहरू रहेका छन्।
·  यहाँको हावापानी अत्यन्त चिसो र जीवनयापन कठिन छ।
·  यो क्षेत्रमा उच्च पहाडहरु, हिमनदी, तथा अल्पाइन वनस्पति पाईन्छ।
 
पहाडी क्षेत्र – मध्यभागमा रहेको पहाडी भूभाग, जहाँ उपत्यकाहरू, पहाडहरू, तथा नदीहरू पाइन्छन्। काठमाडौँ, पोखरा जस्ता प्रमुख शहरहरू यही क्षेत्रमा छन्।
·  यो क्षेत्र मध्य नेपालमा अवस्थित छ, जसले कुल क्षेत्रफलको लगभग ६८ प्रतिशत ओगटेको छ।
·  यहाँ पहाड, उपत्यका र बेँसीहरू रहेका छन्।
·  यहाँको हावापानी समशीतोष्ण छ।
·  यो क्षेत्रमा विभिन्न प्रकारका वनस्पति, जिवजन्तु पाईन्छ।
·  यहाँ धेरै मानिसहरुको बसोबास रहेको छ ।
 
तराई क्षेत्र – नेपालको दक्षिणी भाग समथर, उर्बरभूमि भएको क्षेत्र हो, जहाँ कृषि तथा व्यापार मुख्य रूपमा फस्टाएको छ। यो क्षेत्र नेपालको दक्षिणी भागमा अवस्थित छ, जसले कुल क्षेत्रफलको लगभग १७ प्रतिशत ओगटेको छ। दक्षिणी समथर भूभाग, जहाँ उर्बर भूमि छ र कृषि तथा औद्योगिक गतिविधिहरू प्रमुख रूपमा सञ्चालन हुन्छन्।
·  यहाँ समतल भूमि र उर्वर फाँटहरू रहेका छन्।
·  यहाँको हावापानी उष्ण छ।
·  यहाँ अन्न उत्पादन धेरै हुने गर्दछ।
·  यहाँ घना जंगलहरु, र विभिन्न प्रकारका वन्यजन्तु पाईन्छ।
अन्य भौगोलिक विशेषताहरू:
·  नेपालमा कोशी, गण्डकी, कर्णाली जस्ता ठूला नदीहरू बग्दछन्।
·  यहाँ विभिन्न प्रकारका तालहरू र झरनाहरू रहेका छन्।
·  नेपालको भौगोलिक विविधताले यहाँको संस्कृति, जीवनशैली र अर्थतन्त्रमा गहिरो प्रभाव पारेको छ।
·  विश्वमा नेपाल सगरमाथाको देश, भगवान गौतम बुद्धको जन्मस्थल लुम्बिनीको देश, तेश्रो ध्रुवको देश तथा विशिष्ट झण्डाको देशको रूपमा समेत परिचित छ ।
 
नेपाल भौगोलिक विविधताले भरिपूर्ण एक सुन्दर देश हो।नेपालको भौगोलिक विविधताले यहाँको संस्कृति, जीवनशैली र अर्थतन्त्रमा गहिरो प्रभाव पारेको छ। नेपालको भौगोलिक अवस्था दक्षिण एशियामा अवस्थित रहेको छ। यसको भूभाग करिब १,४७,५१६ वर्ग किलोमिटर छ। नेपाल उत्तरमा चीन र दक्षिण, पूर्व, तथा पश्चिममा भारतसँग सीमाना जोडिएको एउटा स्थलगत (Landlocked) देश हो। नेपालको भौगोलिक विविधताले यहाँको जलवायु, वनस्पति, जीवजन्तु, र जनजीवनलाई पनि फरक बनाएको छ।

नेपाल दक्षिण एशियामा रहेको एक भू–आबद्ध (landlocked) देश हो, जसको कुल क्षेत्रफल १,४७,५१६ वर्ग किलोमिटर छ। यसको उत्तरमा चीन (तिब्बत) र पूर्व, पश्चिम तथा दक्षिणमा भारत रहेको छ। नेपालको भौगोलिक विविधताका कारण यहाँ विभिन्न प्रकारका जलवायु पाइन्छन्, जसमध्ये उष्णदेखि हिमाली जलवायु सम्म पाइन्छ। यसै विविधताले नेपाललाई प्राकृतिक रूपमा समृद्ध बनाएको छ।

नेपालको भौगोलिक अवस्था नेपाल दक्षिण एशियामा रहेको एक भू–आबद्ध (Landlocked) देश हो, जसको कुल क्षेत्रफल १,४७,५१६ वर्ग किलोमिटर छ। यसको उत्तरमा चीन (तिब्बत स्वायत्त क्षेत्र) र पूर्व, पश्चिम तथा दक्षिणमा भारत रहेको छ। नेपाल करिब ८४० किलोमिटर पूर्व-पश्चिम लम्बाइ र १४५-२४० किलोमिटर उत्तर-दक्षिण चौडाइमा फैलिएको छ। नेपाललाई भौगोलिक रूपमा तीन प्रमुख भागमा वर्गीकरण गर्न सकिन्छ: १. हिमाली क्षेत्र (Mountain Region) नेपालको उत्तरी भागमा अवस्थित यो क्षेत्र समुद्री सतहबाट औसत ३,००० मिटरदेखि ८,८४८.८६ मिटर (सगरमाथा) उचाइसम्म फैलिएको छ। यो क्षेत्र नेपालको कुल भूभागको करिब १५% ओगट्छ। • यहाँ विश्वकै अग्ला हिमालहरू जस्तै सगरमाथा (८,८४८.८६ मिटर), कञ्चनजङ्घा (८,५८६ मिटर), ल्होत्से (८,५१६ मिटर), मकालु (८,४८५ मिटर) आदि छन्। • अत्यधिक चिसो हुने भएकाले यहाँको जनसंख्या कम छ। शेर्पा, भोटे, तामाङ जस्ता समुदायको बसोबास छ। • पर्यटनको हिसाबले महत्वपूर्ण क्षेत्र हो, विशेष गरी ट्रेकिङ र पर्वतारोहणका लागि प्रसिद्ध छ। २. पहाडी क्षेत्र (Hill Region) यो क्षेत्र नेपालको मध्य भागमा अवस्थित छ र समुद्री सतहबाट करिब ६०० मिटरदेखि ३,००० मिटर उचाइसम्म फैलिएको छ। नेपालको कुल भूभागको करिब ६८% भाग ओगट्ने यो क्षेत्र मुख्य रूपमा पहाड, उपत्यका, र खोँचहरूले भरिएको छ। • नेपालको राजधानी काठमाडौँ, साथै पोखरा, धरान, दाङ, हेटौंडा, इलाम, बुटवल आदि प्रमुख शहरहरू यही क्षेत्रमा छन्। • यहाँका मुख्य नदीहरू जस्तै गण्डकी, कोसी, कर्णाली आदिले उपत्यका बनाएका छन्, जसले कृषि तथा जनजीवनलाई सरल बनाएको छ। • यहाँ मध्यम चिसोदेखि समशीतोष्ण जलवायु पाइन्छ। • प्रमुख जातीय समूहहरूमा नेवार, गुरुङ, मगर, तामाङ, राई, लिम्बु, ब्राह्मण, क्षेत्री आदि पर्दछन्। ३. तराई क्षेत्र (Terai Region) नेपालको दक्षिणी भागमा रहेको यो समथर भूभाग भारतको गंगा मैदानसँग जोडिएको छ। समुद्री सतहबाट ६० मिटरदेखि ६०० मिटर उचाइमा रहेको यो क्षेत्र नेपालको कुल भूभागको करिब १७% ओगट्छ। • यो नेपालकै सबैभन्दा उर्बर क्षेत्र हो र यहाँ मुख्य रूपमा धान, गहुँ, मकैलगायतका खाद्यान्न उत्पादन हुन्छ। • तराईका प्रमुख शहरहरू वीरगञ्ज, विराटनगर, जनकपुर, नेपालगञ्ज, भैरहवा, धनगढी आदि हुन्। • यहाँको जलवायु उष्णदेखि समशीतोष्ण प्रकारको छ, गर्मी मौसममा अत्यधिक गर्मी (४०° C सम्म) र जाडो मौसममा चिसो रहन्छ। • यहाँ थारू, मधेसी, मुस्लिम, यादव, ब्राह्मण, क्षेत्री, राजवंशी, सतार आदि जातीय समुदायहरूको बसोबास छ। नेपाल दक्षिण एशियामा रहेको एक भू–आबद्ध (landlocked) देश हो, जसको कुल क्षेत्रफल १,४७,५१६ वर्ग किलोमिटर छ। यसको उत्तरमा चीन (तिब्बत) र पूर्व, पश्चिम तथा दक्षिणमा भारत रहेको छ। नेपालको भौगोलिक विविधताका कारण यहाँ विभिन्न प्रकारका जलवायु पाइन्छन्, जसमध्ये उष्णदेखि हिमाली जलवायु सम्म पाइन्छ। यसै विविधताले नेपाललाई प्राकृतिक रूपमा समृद्ध बनाएको छ।